آيين نامه حفاظت در برابر اشعه

navid

آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه موضوع تصويب نامه شماره 112026/ت57هـ مورخ 29/2/69 هيات وزيران (مجموعه آيين نامه ها)

هيأت وزيران در جلسه مورخ 2/2/1369 بنا به پيشنهاد شماره 32352/30 مورخ 8/9/1368 سازمان انرژي اتمي ايران‌آيين‌نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368 رابه شرح زير تصويب نمود:

ماده 1 (از آيين نامه ها)

هدف‌:
اين آيين‌نامه به منظور حسن اجراي قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368 تنظيم و تدوين گرديده است‌.

ماده 2 (از آيين نامه ها)

تعاريف‌:
1 ـ قانون در اين آيين‌نامه به قانون حفاظت در برابر اشعه اطلاق مي‌گردد.
2 ـ "پرتوهاي يون ساز" از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهايي مثل ايكس‌، گاما، بتا، نوترون‌، آلفا و ذرات اتمي ديگر اطلاق مي‌گردد كه قادر به يونسازي در ماده مي‌باشند.
3 ـ "پرتوهاي غير يونساز" از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهايي مثل ماورا بنفش‌،مادون قرمز، ميكروويو، ليزر،امواج‌ راديويي و نظاير آن اطلاق مي‌گردد كه قادر به يونسازي در ماده نمي‌باشند.

4 ـ"پروانه اشتغال‌" يك سند رسمي است كه توسط "واحد قانوني‌" بر اساس مندرجات فصل دوم قانون‌،در رابطه با مفاد ماده‌3 آن و در صورت رعايت كليه مقررات قانون و اين آيين‌نامه و استانداردها،ضوابط و دستورالعملهاي حفاظت در برابر اشعه ‌غير از مواردي كه به موجب استانداردهاي واحد قانوني مستثني شده است‌،براي مدت سه سال صادر مي‌گردد.
5 ـ "دارنده پروانه اشتغال‌" يك شخص است كه پروانه را از "واحد قانوني‌" بر اساس مفاد فصل دوم قانون جهت اقدامات لازم‌مندرج در آن دريافت مي‌دارد.
6 ـ "شخص‌" به هر شخص اعم از حقيقي يا حقوقي و يا نماينده رسمي و يا قائم مقام هر يك از آنها اطلاق مي‌گردد.
7 ـ "پرتو كار" به شخص حقيقي اطلاق مي‌گردد كه با منابع مولد اشعه به طور فيزيكي در ارتباط باشد كه شامل پرتوكاران گروه ‌الف و گروه ب مي‌گردد.

الف ـ پرتوكار گروه الف به شخص حقيقي اطلاق مي‌گردد كه در شرايطي كار مي‌كند كه در ساليانه آن مي‌تواند از 3/0 حد دزمعادل سالانه تجاوز نمايد.
ب ـ پرتو كار گروه ب به شخص حقيقي اطلاق مي‌گردد كه در شرايطي كار مي‌كند كه معمولاً دز دريافتي سالانه وي از 3/0حد در معادل سالانه تجاوز نمي‌نمايد.

ماده 3 (از آيين نامه ها)

انجام هرگونه فعاليت در ارتباط با موارد مندرج در بندهاي 1،2،3 و 4 ماده 3 قانون كه قدرت منابع مولد اشعه آن‌پايين‌تر از استاندارد تعيين شده توسط واحد قانوني باشد نياز به اخذ پروانه اشتغال ندارد.

ماده 4 (از آيين نامه ها)

مسؤول فيزيك بهداشت بايد داراي حداقل درجه ديپلم در يكي از رشته‌هاي علمي و فني با سابقه كار موثر در رشته‌حفاظت در برابر اشعه و گذراندن دوره‌هاي آموزشي تخصصي با تشخيص واحد قانوني بوده و از سلامت جسمي و روحي‌كامل برخوردار باشد.
تبصره ـ در امور ويژه كار با اشعه مثل پرتو درماني‌،پزشكي هسته‌اي‌،مراكز بزرگ راديولوژي‌،مراكز هسته‌اي و دانشگاهها،حداقل تحصيلات مسؤول فيزيك بهداشت درجه كارشناسي در رشته‌هاي علمي و فني در رابطه با پرتوها خواهد بود.

ماده 5 (از آيين نامه ها)

شخص مسؤول لازمست در رشته مربوط به حوزه پروانه مورد درخواست داراي حداقل تحصيلات كارشناسي دريكي از رشته‌هاي علمي و فني در رابطه با پرتوها بوده و از سلامت جسمي و روحي كامل برخوردار باشد.
تبصره 1 ـ در شرايط ويژه‌و در امور غير پزشكي و كمبود متخصص در رشته مربوطه‌،دارندگان مدرك تحصيلي حداقل ديپلم‌با حداقل 6 سال سابقه موثر كار با اشعه و موفقيت در آزمونهاي مربوطه با تشخيص واحد قانوني مي‌توانند به عنوان شخص‌مسؤول انجام وظيفه نمايند.
تبصره 2 ـ در امور تشخيص و درمان پزشكي شخص مسؤول لازمست داراي درجه دكتري و تخصص در رابطه با پرتوهاباشد.

ماده 6 (از آيين نامه ها)

جهت صدور پروانه اشتغال بايد اقدامات زير برحسب مورد توسط متقاضي دارنده پروانه كسب انجام شده و مدارك‌لازم حداقل دو ماه قبل از اقدام نسبت به مفاد ماده 3 قانون به واحد قانوني ارائه گردد.
الف ـ طبق ماده 5 فصل دوم قانون‌، معرفي يك نفر به عنوان شخص مسؤول و يك نفر به عنوان مسؤول فيزيك بهداشت باسطح تحصيلي مذكور در موارد 4 و 5 اين آيين‌نامه با ارائه مدارك تحصيلي و تخصصي و سوابق كار با اشعه‌.
ب ـ ارائه اطلاعات جامع طرح در رابطه با كار با اشعه كه پروانه جهت آن درخواست شده است با توجيه و توصيف ضرورت‌انجام طرح و مزاياي آن براي جامعه در مقايسه با ساير روشهاي موجود به طوري كه پرتوگيري كاركنان و مردم جامعه به‌"هرچه كمتر مواجه شدن‌" كاهش يابد.

ج ـ ارائه گزارشهاي علمي و فني شامل نقشه‌هاي ساختماني‌، تأسيسات‌، سيستم دفع فاضلاب و پسمان و غيره بر حسب لزوم‌.
د ـ ارائه مشخصات فني كامل وسائل‌،دستگاهها و تأسيساتي كه جهت كار با اشعه مورد استفاده قرار مي‌گيرد (با الصاقنقشه‌ها، كاتالوگ‌، محاسبات و غيره‌).

هـ ـ ارائه فهرست كاملي از وسايل و تجهيزات ايمني حفاظتي مورد استفاده در طرح‌.

و ـ در صورتي كه طرح مورد نظر امكان پرتوزايي محيط را دارد ارائه گزارش محيطي و طرح جامع تجهيزات مورد نياز جهت‌جلوگيري از آلودگي محيط و سيستمهاي اندازه‌گيري مربوط‌.

ز ـ ارائه دستورالعمل اورژانس به منظور مقابله با سوانح در شرايط اضطراري‌
ح ـ ارائه مدارك تحصيلي و تجربي و بازآموزي و آموزش پرتوكاران و كاركنان مربوطه‌.

ط ـ ارائه موافقت اصولي وزارتخانه‌،سازمان و يا هر ارگان ذيربط‌.
تبصره ـ درخواست صدور پروانه هيچگونه تعهدي براي واحد قانوني جهت صدور پروانه در صورتي كه درخواست كننده‌داراي شرايط لازم و كافي نباشد ايجاد نمي‌نمايد.

ماده 7 (از آيين نامه ها)

دارنده پروانه اشتغال مكلف است دو ماه قبل از انقضا مدت اعتبار پروانه خود درخواست تمديد نمايد.

ماده 8 (از آيين نامه ها)

وقتي مطابق مقررات اين آيين‌نامه درخواست تمديد پروانه مي‌گردد پروانه فعلي‌،در صورتي كه قبلاً طبق مفاد ماده‌17 قانون به حالت تعليق در نيامده و يا لغو نشده باشد، تا زمان تمديد و يا صدور پروانه جديد و يا لغو آن اعتبار خواهدداشت‌.

ماده 9 (از آيين نامه ها)

درموارد خاص كار با اشعه با فعاليت محدود (از نظر تعداد منابع‌،انرژي‌،پرتو دهي و كاربرد) بر اساس استانداردهاي‌واحد قانوني و در صورتي كه واحد قانوني تشخيص دهد كه قوانين‌،مقررات‌،استانداردها،و ضوابط و دستورالعملهاي‌حفاظت در برابر اشعه مي‌تواند به خوبي توسط يك يا دو شخص انجام پذيرد، يك يا دو نفر شخص حقيقي واجد شرايط‌مي‌توانند مسؤوليت شخص حقيقي دارنده پروانه‌، شخص مسؤول و مسؤوليت فيزيك بهداشت رابه عهده بگيرند.

ماده 10 (از آيين نامه ها)

به طور كلي اخذ پروانه شامل ارسال درخواست كتبي با مدارك مورد نياز،ثبت درخواست‌،بررسي درخواست‌،بازرسي‌، مجوز اوليه و مجوز بهره‌برداري است‌. گذراندن اين مراحل با عنايت به پيچيدگي كار با اشعه از ضروريات علمي وفني است‌.

ماده 11 (از آيين نامه ها)

در موارد كار با اشعه به طور محدود و يا براي مدتي كه از يك سال تجاوز نكند و يا در موارد خاص و برحسب‌ضرورت با تشخيص واحد قانوني‌،به جاي پروانه مي‌تواند مجوز مدت دار با شرايط مندرج در آن صادر گردد.

ماده 12 (از آيين نامه ها)

شخص مسؤول مكلف است به پيامدهاي ناشي از عدم رعايت مفاد قانون و اين آيين‌نامه آگاه بوده و مسؤوليتهاي‌مربوط را بپذيرد.

ماده 13 (از آيين نامه ها)

مسؤول فيزيك بهداشت مكلف است وظايف حفاظت در برابر اشعه فعاليت محدود پروانه را به عهده داشته ومسؤوليتهاي مربوطه را آگاهانه بپذيرد.

ماده 14 (از آيين نامه ها)

دارنده پروانه اشتغال‌،شخص مسؤول و پرتو كاران مكلف اند دستورالعملها و توصيه‌هاي مسؤول فيزيك بهداشت‌را بر اساس قوانين‌،مقررات‌،آيين‌نامه‌ها،استانداردها و توصيه‌هاي واحد قانوني پذيرفته و به اجرا درآورند و نيازهاي مربوط‌به حفاظت اشخاص حوزه پروانه را در اختيار وي قرار دهند.

ماده 15 (از آيين نامه ها)

طبق ماده 9 قانون‌،دارنده پروانه اشتغال مكلف است كليه افرادي را كه به كار با اشعه گمارده مي‌شوند، قبل و بعد ازاستخدام و به صورت دوره‌اي در طول استخدام و يا در شرايط اضطراري‌، تحت معاينه‌ها و آزمايشهاي پزشكي لازم وآزمايشهاي تخصصي قرار داده و مدارك مربوطه را در اختيار واحد قانوني قرار دهد.
تبصره 1 ـ آزمايشهاو معاينه‌هاي پزشكي اوليه نبايد زودتر از يك ماه قبل از شروع كار با اشعه انجام شده باشد.
تبصره 2 ـ جهت هر شخص پرتوكار تحت پوشش پروانه لازم است يك پرونده شخصي كه حاوي كليه اطلاعات فردي ازجمله سوابق پرتوگيري و نتايج آزمايشها و معاينه‌هاي پزشكي باشد تشكيل گردد.
تبصره 3 ـ در صورتي كه در هر مرحله بر اساس آزمايشها و معاينه‌هاي پزشكي تشخيص داده شد كه ادامه كار با اشعه براي‌شخص زيان‌آور است لازم است توسط شخص مسؤول و مسؤول فيزيك بهداشت از ادامه كار وي با اشعه جلوگيري گردد.

تبصره 4 ـ از پرتوكاران گروه الف لازم است حداكثر هر شش ماه يك بار و از پرتوكاران گروه ب حداكثر هر يك سال يك بارو از هر دو گروه در شرايط اضطراري آزمايش و معاينه‌هاي كامل پزشكي بر حسب تشخيص و توسعه "واحد قانوني‌" به عمل‌آيد.
در شرايط اضطراري آزمايش و معاينه‌هاي كامل پزشكي بر حسب تشخيص و توصيه "واحد قانوني‌" به عمل آيد.
تبصره 5 ـ آزمايشها و معاينه‌هاي پزشكي لازم است بر اساس دستورالعمل واحد قانوني به عمل آيد.
تبصره 6 ـ در صورتي كه يك پرتوكار محل كار خود را تغيير دهد لازم است سوابق كار با اشعه‌،پزشكي و پرتوگيري وي عيناًبه محل كار جديد منتقل شود.

ماده 16 (از آيين نامه ها)

دارنده پروانه اشتغال مكلف است در صورت بروز سانحه و يا پرتوگيري مشكوك هر شخص حقيقي ناشي از كار بااشعه حوزه پروانه خود را مورد آزمايشها و معاينه‌هاي پزشكي قرار داده و مراقبتهاي پزشكي لازم را تا حصول اطمينان ازسلامت وي ادامه دهد.
تبصره 1 ـ كليه هزينه آزمايشها و معاينه‌هاي پزشكي قبل از استخدام و دوره‌اي و شرايط اضطراري به عهده دارنده پروانه‌اشتغال است‌.

ماده 17 (از آيين نامه ها)

اشخاص بين 16 تا 18 سال سن مشغول در دوره‌هاي آموزشي و پژوهشي مي‌توانند فقط در گروه كاري ب مشروط‌به اينكه قوانين و مقررات و استانداردهاي حفاظت در برابر اشعه را رعايت نمايند با كسب مجوز از واحد قانوني از مفاد بنديك ماده 10 فصل دوم قانون مستثني گردند.

ماده 18 (از آيين نامه ها)

بهاي خدمات ارائه شده از طرف واحد قانوني تا ارسال تعرفه جديد طبق تعرفه مصوب 18/3/67 هيأت وزيران‌دريافت مي‌گردد.

ماده 19 (از آيين نامه ها)

به منظور اجراي بند 3 ماده 20 مقررات ويژه قانون‌، موارد زير لازم‌الاجرا است‌:
1 ـ خدمت و افزايش خدمت قابل احتساب در بند 3 ماده 20 قانون‌،حداكثر 30 سال خواهد بود.
2 ـ تشخيص نهايي سوابق كار با اشعه و احتساب افزايش خدمت به تأييد واحد قانوني مي‌باشد.

3 ـ هرگاه شخصي بر طبق مقررات اين آيين‌نامه بازنشسته و بعد معلوم شود كه بر اساس تقلب و مدرك سازي به اين استحقاقرسيده است از امتياز بند 3 ماده 20 كلاً محروم و مكلف به پرداخت كليه وجوهيست كه به وي پرداخت شده و خسارات‌ناشي از آن از وي اخذ خواهد شد.

ماده 20 (از آيين نامه ها)

احتساب سوابق كار با اشعه جهت بازخريد،بازنشستگي‌،از كارافتادگي و تعيين حقوق وظيفه به شرح زير مي‌باشد:
الف ـ كاركنان با پرتو گروه الف به ازا هر سال خدمت يك سال افزايش خدمت مورد قبول تا حداكثر ده سال‌.

ب ـ كاركنان با پرتو گروه به با ازاء هر سال خدمت 6 ماه افزايش خدمت مورد قبول تا حداكثر پنج سال‌.
تبصره 1 ـ در مورد افرادي كه قبل از تصويب قانون با تشخيص واحد قانوني به طور مستمر به كار با اشعه اشتغال داشته‌اندفقط بند 3 ماده 20 قانون لازم‌الاجرا است‌.

ماده 21 (از آيين نامه ها)

هر شخصي كه بر اساس مفاد مقررات قانون و اين آيين‌نامه بازنشسته مي‌گردد، مجاز به اشتغال مجدد به كار با اشعه‌نخواهد بود.

ماده 22 (از آيين نامه ها)

به منظور اجراي مفاد مندرج در ماده 20 قانون (به استثناي بند 3)، به افرادي كه به طور مستمر به كار با اشعه اشتغال‌دارند بر حسب مورد مزاياي زير تعلق مي‌گيرد و از تاريخ تصويب قانون (تاريخ 20/1/1368) لازم‌الاجرا است‌.
الف ـ به پرتو كاران گروه الف تا ميزان حداكثر 100% مزاياي مندرج در بندهاي 1 و 2و 4 ماده 20 قانون طبق شرايط زير:

ـ بر حسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا 20%
ـ برحسب داشتن گرايش هسته‌اي در دوران تحصيل و يا گذراندن دروس فيزيك بهداشت و يا فيزيك پزشكي يا دوره‌هاي‌تخصصي حفاظت در برابر اشعه تا 20%
ـ بر حسب به كار بردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردي و وسائل حفاظتي مورد نياز تا 10%
ـ بر حسب شرايط كار تا حداكثر 50%
بايد توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد.
ب ـ به پرتوكاران گروه ب تا ميزان حداكثر 60% مزايا مندرج در بندهاي 1 و 2و 4 ماده 20 قانون طبق شرايط زير:
ـ برحسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا 15%
ـ بر حسب داشتن گرايش هسته‌اي در دوران تحصيل و يا گذراندن درس فيزيك بهداشت و يا فيزيك پزشكي و يا دوره‌هاي‌تخصصي حفاظت در برابر اشعه تا 10%
ـ بر حسب به كار بردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردي و وسائل حفاظتي مورد نياز تا 10%

ـ بر حسب شرايط كار تا حداكثر 25%
بايد توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد.
تبصره 1 ـ مزاياي فوقالذكر در صورت تغيير شرايط اين آيين‌نامه و يا شرايط كاري شخص لازم‌التغيير است‌.

ماده 23 (از آيين نامه ها)

با توجه به تغييرات سريع در دانش حفاظت در برابر اشعه‌،مقررات اين آيين‌نامه مي‌تواند هر دو سال يك بار برحسب ضرورت و اضطرار طبق تشخيص "واحد قانوني‌" و پس از تصويب دولت مورد تجديد نظر قرار گيرد.