معرفی دستگاه های تصویرگر پزشکی

navid

CT SCAN

سی تی اسکن بدن چیست؟

CT Scan که CAT هم نامیده می شود یک روش پزشکی بدون درد و خونریزی است که به پزشک در اتخاذ نوع مداوا کمک می کند.

عکسبرداری CT از یک نوع ویژۀ تجهیزات اشعۀ X استفاده می کند تا تصاویر متنوع و مختلف از داخل بدن تهیه نماید و بوسیله ارتباط با کامپیوتر سطح مقطع های مختلفی که توسط اشعه X بدست آمده بررسی می شود. که این تصاویر را می توان روی صفحۀ مونیتور یا عکس های چاپ شده مشاهده کرد.

CT scan از اعضای داخلی، استخوان، بافت های نرم و رگها ، عکس های واضح تری را نسبت به عکس های اشعه X معمولی فراهم می کند.

با استفاده از دستگاه های مخصوص و دقیق برای تفسیر عکس های سی تی اسکن بدن ، رادیولوژیست می تواند راحت تر به تشخیص مشکلاتی چون سرطان ، بیماری های قلبی، بیماری های عفونی و اختلالات عضلانی-اسکلتی بپردازد.

کاربرد های عمومی این روش چیست؟

عکس برداری سی تی اسکن ؛

_ یکی از بهترین روش ها برای بررسی شکم و قفسه سینه است چون عکسهای دقیقی را از انواع بافت ها ارائه می دهد.

_ اغلب، روش مرجع برای تشخیص بسیاری از انواع مختلف سرطان ها مثل ریه و کبد و لوزالمعده برای پزشکان است که می توانند شکل و اندازه تومور و مکان دقیق آن و همچنین پیشرفت آنرا مشاهده کنند.

_ در تشخیص مشکلات ستون فقرات و دست و پا و ساختارهای استخوانی دیگر با ارزش است چون می تواند حتی استخوان های بسیار کوچک را از بافت های اطراف آن مثل عضلات و رگها، تفکیک کند.

_ یک روش تشخیصی است که نقشی مهم را در تشخیص و بررسی و درمان مشکلات عروقی بازی می کند که در صورت عدم تشخیص می تواند منجر به مرگ شوند.

پزشکان اغلب آزمایش سی تی اسکن را به دلایل زیر انجام می دهند:

_طراحی و اجرای صحیح درمان تومور

_ بررسی لزوم بیوپسی و دیگر اعمال تشخیصی

_ طرح ریزی عمل جراحی

_ اندازه گیری چگالی مواد معدنی استخوان برای تشخیص پوکی استخوان

_ تشخیص نیاز به جراحی کبد، طحال، کلیه یا دیگر اعضای داخلی بدن.

چگونه باید برای سی تی اسکن آماده شد؟

برای آزمایش باید لباسهای گشاد و راحت پوشید. ممکن است لازم باشد لباسهای مخصوص بیماران پوشیده شود.

اشیای فلزی مثل ساعت و عینک و ... ممکن است بر روی عکس تاثیر بگذارد ، پس باید آنها را قبل از عکسبرداری از خود دور نمود. حتی شاید نیاز باشد از استفاده از سمعک نیز خودداری شود.

همچنین در برخی موارد شاید به مریض گفته شود که از خوردن و نوشیدن قبل از عکسبرداری خودداری شود ، مخصوصا اگر مواد کنتراست در آزمایش مورد استفاده قرار گیرد. در صورت مصرف برخی داروها و یا داشتن آلرژی ، مخصوصا به مواد کنتراست ، باید پزشک را مطلع کرد.

همچنین در مواردی چون بیماری های قلبی ، آسم ، بیماری های کلیوی، مشکلات تیرویید و یا دیابت باید به پزشک اطلاع داده شود. برخی از این موارد ممکن است عوارض جانبی غیر معمول را افزایش دهد.

همچنین زنان حامله نیز باید پزشک را از حاملگی خود با خبر سازند.

این تجهیزات شبیه چیست؟

سی تی اسکن دستگاه بزرگی است که حفرۀ بزرگی در وسط آن قرار دارد. تخت آزمایش قابل حرکتی به حالت کشویی وارد حفره می شود. در مرکز دستگاه ، حباب اشعه X و گیرنده الکترونیکی اشعه X در مقابل همدیگر بر روی حلقه ای قرار گرفته اند که حول مریض دوران می کند. کامپیوتری هم تصاویر را بررسی کرده و مونیتوری هم در اتاقی مجزا تصاویر را نشان می دهد.

این پروسه چگونه انجام می شود؟

در بسیاری موارد CT مثل دیگر روشهای عکسبرداری اشعه X عمل می کند. همانگونه که می دانید اشعه X شکلی از امواج الکترومغناطیسی است که می تواند به داخل بدن نفوذ کند. نقاط مختلف بدن مقادیر جذب متفاوتی از اشعهX دارند.

در عکسبرداری های مرسوم اشعه X ، سلسله کوچکی از پرتوها به سمت بدن منتشر می شوند و توسط عکس یا فیلم ثبت می شوند که در آن استخوان به رنگ سفید و بافت های نرم به رنگ خاکستری و هوا به رنگ سیاه است.

بوسیله سی تی اسکن ، پرتوهای بیشماری از اشعه X و گیرنده های الکترونیکی اشعه X حول مریض دوران می کند، مقادیری از این پرتو ها توسط بدن جذب می شود. در همان هنگام ، تخت بیمار روی اسکنر حرکت می کند که در نتیجه مسیری حلزونی توسط اشعه X روی بدن طی می شود. یک برنامه مخصوص کامپیوتری ، این عکس های متوالی را ، برای بدست آمدت تصاویر دو بعدی از سطح مقطع های عکس برداری شده، بررسی می کند و در نهایت بر روی مونیتور نمایش می دهد.

عکس های تهیه شده توسط CT Scan را می توان به قرص های بریده شده از یک نان باگت تشبیه کرد. وقتی تصاویر را دوباره توسط کامپیوتر بر روی هم سوار کنیم بسیار به جسم داخل بدن شبیه خواهد بود.

بهینه سازی گیرنده های الکترونیکی می تواند سی تی اسکن های جدیدی را بوجود بیاورد که می توانند عکسهای متعددی را در یک دوران به ما بدهند. این اسکنر ها به "multislice CT" یا "multidetector CT"معروفند که قابلیت این را دارند عکسهای با جرئیات بیشتر را در اختیار ما قرار دهند.

سی تی اسکن های پیشرفته بسیار سریع نیز می باشند که می توانند فقط در حدود چند ثانیه از بخشی از بدن عکسبرداری نمایند. سرعت بالا برای مریض های کودک و سالخورده و ناتوان بسیار مفید است.

در برخی سی تی اسکن ها مواد کنتراستی استفاده می شود تا عکسهایی دقیق تر از عضو مورد بررسی بدست آید.

سی تی اسکن چگونه انجام می شود؟

تکنسین بوسیله خواباندن مریض روی تخت دستگاه سی تی اسکن کار را شروع می کند. ممکن است از بالش و بند نیز برای قرار گرفتن بهتر مریض روی تخت ، استفاده شود.

امکان دارد مواد کنتراست مورد استفاده قرار گیرد ، که ممکن است خوراکی یا وریدی باشند ، که بستگی به نوع عکسبرداری دارد.

بعد ، تخت به آرامی روی اسکنر حرکت کرده و تا مریض مکان مناسب قرار گیرد. سپس تخت داخل دستگاه حرکت می کند که در حقیقت سی تی اسکن انجام شده است.

ممکن است به مریض گفته شود که در زمانی مشخص نفسش را حبس کند.

پس از پایان کار عکسها توسط تکنسین بررسی شده تا وضوح و دقت عکسها مورد تایید باشد. در غیر اینصورت ممکن است عملیات دوباره انجام شود.

سی تی اسکن معمولا بین 5 تا 30 دقیقه به طول می انجامد.

در حین این عملیات و پس از آن انسان چه احساسی دارد؟

معمولا سی تی اسکن ها بدون درد هستند. در سی تی اسکن های حلزونی زمان دراز کشیدن بیمار کاهش می یابد.

در طول سی تی اسکن امکان دارد مریض به خاطر بی تحرک ماندن طولانی احساس ناراحتی کند.

اگر از یک ماده کنتراست وریدی استفاده شود ممکن است احساس گرمی یا گرُ گرفتگی در مریض بوجود آید یا طعم فلز را در دهان احساس کند. گاهی مریض احساس خارش و یا تورم دارد که با تجویز دارو رفع می شود. اگر مریض دچار گیجی یا تنگی نفس شود که می تواند نشانه آلرژی و حساسیت باشد که فورا باید به پرستار خبر داده شود.

اگر ماده کنتراست خوراکی خورده شود ممکن است طعم ناراحت کننده ای داشته باشد که باید تحمل کرد.

وقتی وارد دستگاه سی تی اسکن می شوید ممکن است از علامت های ویژه ای برای اطمینان از قرار گرفتن صحیح در دستگاه ، استفاده شود. در سی تی اسکن های پیشرفته فقط صدا های خفیفی از چرخش و پروسۀ عکس برداری شنیده می شود.

برای کودکان ممکن است به والدین آنها اجازه حضور در کنار بیمار داده شود. البته در مکانی که حداقل تشعشع را دریافت کنند.

پس از انجام سی تی اسکن مریض می تواند به کارهای معمولش ادامه دهد ولی در مواردی که مواد کنتراست استفاده شده ، شاید دستورالعمل هایی به بیمار داده شود.

چه کسی نتایج را بررسی می کند؟

یک رادیولوژیست و یک پزشک متخصص تصاویر را بررسی می کنند و نتایج به مریض یا به پزشکی که درخواست عکسبرداری را داده ، ارجاع داده می شود.

مزایا و خطرات چیست؟

مزایا:

_ بدون درد و دقیق بودن

_ مزیت بزرگ سی تی اسکن این است که استخوان و عضله و رگ را در آن واحد به خوبی تفکیک می کند.

_ برخلاف عکسبرداری های اشعه X مرسوم ، سی تی اسکن عکسهایی با وضوح بالا را از شش و عضلات و رگها و ... به ما می دهد.

_ سی تی اسکن سریع و ساده است در موارد اورژانسی می توان داخل جراحات را به خوبی مشخص کرد تا موارد خطر احتمالی که می تواند جان بیمار را به خطر بیندازد آشکار شود.

_ سی تی اسکن از MRI ارزان تر است همچنین به حرکت و لرزش احتمالی بیمار کمتر حساس است.

_ سی تی اسکن در مواردی هم که وسایل پزشکی در بدن مریض باشد نیز قابل انجام است (بر خلاف MRI).

_ سی تی اسکن بر خلاف بیوپسی و ... بی درد است.

_ سی تی اسکن می تواند نیاز به بیوپسی را از بین ببرد.

_ هیچ اثر رادیو اکتیوی در بدن بیمار پس از انجام سی تی اسکن باقی نمی ماند.

_ اشعه X مورد استفاده در CT معمولا عوارض جانبی ندارد.

خطرات:

_ در این روش می توان کمی احتمال سرطان را مد نظر قرار داد. بهر حال مزایای متعدد می تواند باعث چشم پوشی از این احتمال ناچیز باشد.

_ تشعشع موثر از این روش حدود 10mSv است، مقداری که یک فرد در حدود سه سال به طور طبیعی از محیط اطراف دریافت می کند.

_ زنان باید پزشک را از حامله بودن خود مطلع سازند.

_ بطور کلی ،سی تی اسکن برای زنان حامله توصیه نمی شود چون می تواند برای نوزادشان خطر داشته باشد.

_ مادران شیر ده باید تا 24 ساعت پس از سی تی اسکن به کودکشان شیر ندهند.

_ ایجاد حساسیت به مواد کنتراست یدی شایع است و در صورت آلرژی باید با دقت بررسی شود.

_ برای کودکان فقط در موارد بسیار ضروری باید از سی تی اسکن استفاده شود.

محدودیت های سی تی اسکن بدن چیست؟

بافت های خیلی ریز زانو یا کتف در روش MRI بسیار واضح تر خواهد بود. این روش برای زنان حامله توصیه نمی شود.

فرد بسیار چاق ممکن است درون دستگاه های معمولی سی تی اسکن جا نشود.

منبع:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

navid

MRI بدن چیست؟

Magnetic resonance imaging (MRI) (عکسبرداری تشدید مغناطیسی) یک عکس برداری غیر تهاجمی است که به پزشک اجازه می دهد بهتر به تشخیص بیماری بپردازد.

MRI از یک میدان مغناطیسی قوی ، امواج رادیویی و کامپیوتر برای تصویر برداری دارای جزئیات از بافت های نرم و استخوان ها و دیگر اندام داخلی بدن استفاده می کند. که تصاویر بعدا روی مونیتور و یا بصورت چاپ شده قابل مشاهده اند. MRI از پرتو های یونیزان (مثل اشعه X) استفاده نمی کند.

عکسبرداری MR به پزشکان این قابلیت را می دهد که به تشخیص مواردی جزئی که توسط CT و یا UltraSound و اشعهX قابل مشاهده نیست ، بپردازند.

کاربردهای عمومی این روش چیست؟

MRI برای موارد زیر مناسب است:

_ ستون فقرات، لگن، قلب ، جگر، صفرا ، کلیه، طحال و لوزالمعده.

_ الت تناسلی ، بیضه ها ، رحم ، تخم دان

_ لگن خاصره و مفصل ران

_ رگها (آنژیوگرافی MR)

پزشکان همچنین از MR برای موارد زیر نیز استفاده می کنند:

_ سرطانهای قفسه سینه و شکم

_ مشکلات کرونر قلب و آئورت و رگها بوسیله آزمایش کلفتی و چنبرۀ قلب همچنین وسعت حمله های قلبی.

_ سرطان و دیگر ناهنجاری های دستگاه تناسلی

_ بررسی عملکرد صحیح قلب

_ جراحات کبد و دیگر اعضای بدن

_ ناهنجاری های مادرزادی عروقی مانند تصلب شریان

_ مشکلات کیسه صفرا (MRCP)

آماده سازی مریض برای این روش چگونه است؟

مریض باید يك لباس کشاد و راحت بپوشد شاید هم اجازه داده شود پوشاك خودش را بپوشيد اگر گشاد باشد و هرگونه فلزی را باید از خود دور سازد.

اجازه در مورد خوردن و آشامیدن بسته به نوع تجهیزات و آزمایش متفاوت است. اکثرا بعد از عکسبرداری مریض می تواند به کارهای روزانه اش ادامه دهد(مگر اینکه پزشک دستور ویژه ای بدهد).

گاهی شاید به بیمار مواد کنتراست خورانده یا تزریق شود. راديولوژيست يا تکنسین ممكن است از بیمار بپرسد که آیا او آلرژیهایی از هر نوعى از قبيل تب يونجه ، كهير، آسم و یا آلرژی به انواع غذا و دارو دارد یا نه. مواد کنتراستی که برای MRI استفاده می شود به گادولینیم (gadolinium) موسوم است.

در مواردی مثل بیماری های کلیوی و یا کم خونی ممکن است از داروهای کنتراست استفاده نشود.

زنانی که احتمال بارداریشان می رود باید به پزشک اطلاع دهند. چون اثرات احتمالی MRI بر نوزاد و یا جنین می تواند خطرناک باشد و تا زمانی که واقعا ضروری نباشد نباید اقدام به MRI کنند.

هرگونه جواهرات باید از بدن دور شود. چون این لوازم با میدان مغناطیسی تداخل می کنند. مریض هایی که در بدن خود از پلاتین و یا مواد فلزی دیگر استفاده می کنند نمی توانند از MRI استفاده کنند.

در صورت داشتن هر گونه وسایل الکترونیکی وفلزی در بدن باید به پزشک اطلاع داد. برخی از این وسایل عبارتند از:

_ سمعک

_ سوند

_ IUD

_ باتری قلب

_ دست و پای مصنوعی

در کل فلزات بکار برده شده در جراحی ارتوپدی خطری را در هنگام MRI متوجه بیمار نمی کنند. اگر شک و شبهه ای از وجود مواد فلزی وجود داشته باشد می توان بوسیله عکس های اشعهX از وجود این اشیا اطمینان حاصل کرد.

رنگ های استفاده شده در خالکوبی ممکن است حاوی آهن باشند و ممکن است هنگام عکسبرداری MRI گرم شوند، اما در واقع مشکلی برای فرد و عکسبرداری ایجاد نمی کنند. دندانهای پر شده معمولا بر عکسبرداری تاثیر نمی گذارند. اما ممکن است تصویر مغز را کمی اعوجاج دار کنند.

این تجهیزات چه شکلی است؟

دستگاه های MRI معمولی به شکل استوانه ای هستند که دور تا دور آن میدانهای مغناطیسی دایروی وجود دارد. که مریض بر روی تخت آن دراز کشیده و به داخل حفره آن می رود.

برخی از دستگاه های MRI طوری ساخته شده اند که میدان مغناطیسی کاملا دور تا دور مریض نیست که Short-bore نام دارند و نوع دیگر اطراف مریض باز است و به MRI باز موسومند. این نوع MRI ها برای مریض هایی که از مکان تنگ می ترسند مناسب است. اما این نوع MRI ها برای هر نوع عکسبرداریی مناسب نیستند در ضمن کیفیت عکسبرداری های دیگر را ندارند.

این پروسه چگونه کار می کند؟

بر خلاف عکسبرداری های معمولی و CT ، این روش یعنی MRI بر مبنای تشعشع نیست. بلکه امواج رادیویی به پروتون (هسته هیدروژن) در یک میدان مغناطیسی قوی تابانده می شود.

میدان مغناطیسی در اثر عبور جریان از یک سیم پیچ بزرگ تولید می شود. سیم پیچ های دیگر در نقاط مختلف دستگاه قرار داده می شوند. معمولا سیم پیج اصلی حول بدن بیمار ، درون دستگاه است که امواج رادیویی را ارسال و دریافت می کند. وقتی مریض درون دستگاه MRI دراز می کشد ، امواج رادیویی به طرف پروتون های قسمتی از بدن که باید مورد بررسی قرار بگیرد تابانده می شود. در میدان مغناطیسی ، این پروتونها جهتشان تغییر می کند که سیگنال هایی را تولید می کند و به وسیله سیم پیچ ها این سیگنال ها آشکارسازی می شوند.

یک کامپیوتر هم این سیگنال ها را بررسی کرده و آنها را به تصویر تبدیل می کند. کامپیوتر تصاویر را در سه بعد بررسی می کند که بر روی صفحه مونیتور می تواند در جهت های مختلف بررسی شود.

چون مقدار پروتون در مولکول آب بسیار زیاد است ، تصاویر بافت های پر آب با دیگر بافت ها متفاوت است. MRI برای مواقعی که نیاز به بررسی بی نظمی در انتشار مایع در یک نقطه از بدن است بسیار مفید می باشد. بعنوان مثال نقاطی که تومور، عفونت یا سوختگی دارند. بطور کلی تفکیک بافت های غیر عادی از بافت های عادی توسط روش MRI نسبت به روشهای دیگر بسیار آسان تر است.

این روش چگونه است؟

MRI اغلب به صورت سرپایی است.

مریض روی تخت دستگاه خوابانده می شود و به درون دستگاه برده می شود. وسایل کوچکی که محتوی سیم پیچ های ارسال و دریافت امواج رادیویی هستند ممکن است در مجاورت قسمتی که باید از آن عکسبرداری شود قرار گیرد.

اگر ماده کنتراست زا مورد استفاده شود یک محلول نمک مخصوص نیز به ماده کنتراست اضافه می شود که از انعقاد آن در رگ جلوگیری کند.

پس از عکسبرداری باید اطمینان حاصل شود که عکس ها مناسب هستند.

این مراحل معمولا 45 دقیقه طول می کشد.

طیف سنجی MR ، که اطلاعات اضافی را از فعالیت های شیمیایی سلولی بدن به دست می دهد ممکن است به مراحل MRI اضافه شود که این مرحله به تنهایی 15 دقیقه طول می کشد.

در حین این عملیات و پس از آن انسان چه احساسی دارد؟

بیشتر آزمایشات MRI بدون درد اند. مگر ناراحتی از تحت دستگاه یا طولانی بودن انجام آزمایش و یا تزریق درد آور باشد.

گرم شدن نقطه مورد عکسبرداری یک چیز عادی است ولی اگر عذاب آور باشد باید به تکنسین یا رادیولوژیست خبر داده شود. همچنین شنیدن سر و صدا از دستگاه عادی است که مربوط به تولید میدان مغناطیس است. ولی می توان از گوشی های صدا گیر مخصوص استفاده کرد.

بسیاری از مراکز MRI به بیمار اجازه می دهند که یک نفر همراه را به داخل اتاق ببرد.

داخل دستگاه MRI مجهز به تهویه هوا و دارای نور کافی است. انواع جدید آن نیز دارای پخش موسیقی و تلویزیون هستند.

اگر ماده کنتراست تزریق شود ، احساس سرما تا یکی دو دقیقه طبیعی است.

فرد بلافاصله پس از عکسبرداری می تواند به فعالیتهای عادی خود بپردازد. تعداد کمی از بیماران دچار عوارض جانبی ماده کنتراست از جمله استفراغ و خونریزی موضعی می شوند. همچنین فرد به ندرت دچار حساسیت هایی از قبیل سوزش چشم و یا تورم می شود.

همچنین ضروری است که مادران شیرده ، 36 تا 48 ساعت پس از تزریق ماده کنتراست شیردهی نکنند.

چه کسی نتایج را بررسی می کند؟

یک رادیولوژیست و یک پزشک متخصص تصاویر را بررسی می کنند و نتایج به فرد مراجعه کننده یا به پزشکی که درخواست عکسبرداری را داده ، ارجاع داده می شود.

مزایا و خطرات این روش چیست؟

مزایا:

_ MRI انسان را در معرض مواد رادیو اکتیو قرار نمی دهد.

_ عکس های MR از بافت های نرم اعضای بدن مانند قلب و ریه و... دارای حساسیت بیشتری برای تشخیص موارد غیر عادی و یا جراحت های موضعی ، نسبت به روش های دیگر است. همین قابلیت ها باعث شده که MRI یک روش گران بها باشد.

_ MRI یک روش تثبیت شدۀ تشخیصی برای سرطان، مشکات قلبی عروقی و ناهنجاریهای عضلانی و اسکلتی است.

_ MRI می تواند به پزشکان در بررسی چگونگی عملکرد اعضای مختلف بدن کمک کند.

_ MRI قادر است که مشکلات ریز ستون فقرات مثل دیسک کمر را که با روشهای دیگر به راحتی قابل مشاهده نیست ، نشان دهد.

_ MRI پزشکان را قادر می سازد که کیسه صفرا را بدون هرگونه تزریق و جراحی بررسی کنند.

_ مواد کنتراست که در این روش استفاده می شوند ، نسبت به مواد یدی که در CT و X-Ray استفاده می شوند کمتر آلرژی زاست.

_ برای بررسی قلب، MRI را می توان با روش های X-Ray تلفیق کرد تا نتایج بهتری بدست آید.

خطرات:

_ اگر خطرات و مزایای MRI را با هم مقایسه کنیم ، مزایای این روش بسیار بیشتر از خطرات آن است.

_ میدان مغناطیسی قوی به خودی خود مضر نیست بلکه وسایل دارویی و پزشکی ای که در خود فلز دارند ممکن است باعث ایجاد خطر شوند.

_ تزریق مواد کنتراست زا دارای خطر بسیار ناچیزی هستند. فقط ممکن است که تولید آلرژی کنند. در موارد بسیار نادری هم مشاهده شده که عفونت های پوستی را بوجود آورده اند.

محدودیت های MRI بدن چیست؟

تصاویر با کیفیت بالا تنها وقتی بوجود می آیند که تا پایان ثبت عکس بدون تحرک و ساکن ایستاد.

فرد بسیار چاق ممکن است درون دستگاه های معمولی جا نشود.

وجود اشیای فلزی در بدن ، تصاویر را از نتیجه مطلوب دور می سازد.

نفس کشیدن ممکن است باعث اعوجاج در تصاویری شود که مربوط به سینه و شکم و ... است.

وضوح عکسهای ریه زیاد نیست.

این روش نسبت به روش های دیگر عکسبرداری مثل CT زمان بیشتری را می طلبد.

اگرچه هنوز دلایل چندانی برای زیان آور بودن میدان مغناطیسی برای جنین وجود ندارد اما زنان باردار باید احتیاط لازم را به عمل آورند.

MRI همیشه قادر نیست تفاوت تومور و مایع ادم (Edema) را تشخیص دهد. همچنین قادر نیست مقدار کلسیم موجود در تومور را شناسایی کند.

همانگونه که گفته شد MRI گران قیمت تر از روش های دیگر است و زمان بیشتری را می طلبد.

منبع:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

navid

عکسبرداری PET

عکسبرداری بوسیله پوزیترون نشری چیست؟

Positron emission tomography یا همان PET یک روش تشخیصی است که از طریق عکس های بیولوژیکی از آشکارسازی تشعشع پوزیترون نشری کار می کند. پوزیترون مانند الکترون ذره ای کوچک است که دارای بار مثبت است و از ماده رادیو اکتیو انتشار یافته و به بدن مریض هدایت می شود. عکس های متعدد از بدن بیمار می تواند انواع بیماری فرد را مشخص کند. که دارای دقت بالایی است و از تکنیکی بالا برای استفاده از ایزوتوپ های تولید شده در سیکلوترون بهره می برد. یک رادیو نوکلئید منتشر کنندۀ پوزیترون معمولا بوسیلۀ تزریق وارد بدن فرد می شود و در بافت مورد نظر تجمع می کند. این رادیو نوکلئید بوسیله انتشار پوزیترون واپاشی می کند که فورا با یک الکترون مجاور خود(بدلیل کثرت الکترونها در ماده) ترکیب شده و در همین زمان پس از ترکیب این زوج الکترون-پوزیترون و نابودی آنها دو اشعه گامای مشخصه در جهت مخالف هم منتشر می شوند. این اشعه ها بوسیله آشکارسازهای گاما آشکار سازی می شوند که نمایانگر موقعیت دقیق آنها است. PET نقش مهمی را در تشخیص سرطان ایفا می کند. همراه با فلور 18 (به عنوان ردیاب) دقت بالایی را برای آشکار سازی مشکلات مغز و قلب و... خواهد داشت.

روشهای جدید به تلفیق CT و PET پرداخته است تا به روشی جدید به نام PETCT انجامیده است. این روش 30% بهتر از روش های قبل عمل می کند.

برتری عکس برداری هسته ای بر عکس برداری اشعه X این است که بوسیله عکسبرداری هسته ای می توان هم از بافت های نرم و هم استخوانها به خوبی عکس برداری کرد.

مقدار متوسط دوز موثر 4.6mSv برای هربار عکسبرداری است.

برخی کاربرد های عمومی این روش چیست؟

PET معمولا برای تشخیص سرطان به کار می رود همچنین برای بررسی نحوه پیشرفت و یا بهبود تومور سرطانی (از طریق تغییرات بیوشیمیایی) نیز کاربرد دارد. این نوع اسکن می تواند برای تمام بدن کاربرد داشته باشد. PET Scan از قلب می تواند برای برسی جریان خون وارد شده به عضلات قلب مورد استفاده قرار گیرد و نیز برای تشخیص بیماری های کرنر قلب مفید است. PET Scan همچنین می تواند کمک کند که آیا تمام نقاط قلب ، اعمال حیاتی خود را انجام می دهند یا خیر و آیا نقصی در هیچ نقطه ای از قلب وجود دارد یا نه که می تواند به جلوگیری و یا تشخیص حمله های قلبی موسوم به آنفارکتوس قلبی بینجامد. PET همراه با روش های دیگر بررسی قلب می تواند به تشخیص دقیق نارسایی های عضلات قلب کمک کند و برای روشهایی چون آنژیوپلاستی می تواند سودمند باشد. PET مغز برای ارزیابی بی نظمی های مغز مریض است که از عوامل نامشخص ، مثل تومورهای مشکوک یا قطعی و بی نظمی های دیگر ناشی می شود که قبل از عمل جراحی لازم به نظر می رسد.

چه آمادگی هایی برای این روش لازم است؟

PET معمولا یک روش سرپایی است. پزشک دستورالعمل های لازم را به بیمار می دهد که چگونه برای آزمایش آماده شود. مریض باید لباس راحت و گشاد بپوشد. برای 5 ساعت قبل از عکسبرداری نباید چیزی خورده شود. ممکن است به مریض گفته شود که قبل از عکسبرداری آب بخورد. در مورد استفاده از دارو قبل از آزمایش نیز باید با پزشک مشورت شود.

نکته: بیماران دیابتی باید در مورد رژیم غذایی مخصوص برای کنترل گلوکوز خون در روز آزمایش با پزشک صحبت کنند.

این تجهیزات شبیه چیست؟

دستگاه در وسط خود یک حفره تونل مانند دارد. داخل دستگاه حلقه های متعدد آشکار ساز قرار دارد که انرژی منتشر شده از منبع رادیو اکتیو و بدن مریض را بررسی می کنند که این اطلاعات باید به عکس تبدیل شود. بعد از دراز کشیدن روی تخت دستگاه ، مریض به داخل حفره می رود و تصاویر روی مونیتور نمایش داده می شوند که شبیه به کامپیوتر های خانگی است.

این پروسه چگونه کار می کند؟

قبل از شروع آزمایش ، یک ماده رادیو اکتیو که در سیکلوترون تولید شده است و با یکی از ترکیبات بدن مثل گلوکوز و گاهی هم آب و یا آمونیاک، ترکیب شده ، به بیمار داده می شود ، تشعشع های منتشره از نقاط ویژه بدن توسط آشکار سازها ، آشکار سازی می شود.

رنگهای متفاوت و یا تمایز در روشنایی عکس PET نمایانگر عملکرد های مختلف بافت ها و اعضای بدن است. بعنوان مثال ، چون بافت های قلب از گلوکوز برای تامین انرژی استفاده می کنند ، مقدار زیادی از گلوکوزهای نشاندار شده در آنجا جمع می شود که در عکس های PET مشخص است. بهر حال، بافت های سرطانی که گلوکوز بیشتری را نسبت به بافت های معمولی استفاده می کنند در نتیجه گلوکوز نشاندار شده را بیشتر جذب کرده در نتیجه در عکس وضوح بیشتری خواهد داشت.

این روش چگونه است؟

پرستار یا تکنسین بیمار را به اتاق تزریق منتقل می کند ، همان مکانی که باید ماده رادیو اکتیو به بیمار تزریق شود (گاهی هم ممکن است یک گاز استنشاقی باشد). پس از 30 تا 90 دقیقه که ماده در سرتاسر بدن انتشار یافته و در بافت مورد نظر جمع می شود، در این فاصله ممکن است به مریض گفته شود که از حرکت و یا حتی صحبت کردن بپرهیزد تا مبادا باعث اختلال در انتشار ماده شود. بعد از این زمان اسکن شروع می شود که ممکن است 30 تا 45 دقیقه طول بکشد.

برای برخی بیماران مثل بیماران قلبی ممکن است تحمل این زمان طولانی سخت باشد و در میان اسکن چند بار استراحت داده شوند.

معمولا، بعد از آزمایش محدودیتی برای انجام کارهای روزانه وجود ندارد. بهر حال بعد از آزمایش باید مایعات زیادی نوشیده شود تا مواد رادیو اکتیو از بدن دفع شود.

انسان چه چیزی را در هنگام عکسبرداری احساس می کند؟

تنها دردی که بیمار ممکن است احساس کند در زمان تزریق است. ویا نا راحتی از تخت باشد. ولی در کل ماده رادیو اکتیو احساس خاصی را ایجاد نمی کند.

چه کسی تصاویر را تفسیر می کند؟

عکس به پزشکی که عکسبرداری را تجویز کرده ارجاع داده می شود. رادیولوژیست مخصوص دستگاه PET تفسیر و گزارش خود را همراه عکس به پزشک اصلی می فرستد. تفسیر و دادن گزارش اصولا باید حدود 3 روز طول بکشد. معمولا برای راحتی کار ممکن است سوابق CT و MRI مریض خواسته شود.

مزایا و معایب این روش چیست؟

_ چون PET به پزشک امکان می دهد بر روی بدن مریض تحقیق کند ، پزشک می تواند تغییرات بیوشیمیایی بدن را قبل از تغییرات جسمی و آناتومیایی مشاهده کند.

_ بدلیل آنکه ماده رادیو اکتیو دارای نیمه عمر بسیار کوتاهی است ، ماندگاری خود ماده و تشعشعات آن در بدن کم خواهد بود.

_ ماده رادیو اکتیو ممکن است اثراتی را بر وی جنین زنان حامله باقی بگذارد و بر شیر زنان شیر ده تاثیر گذار باشد. در صورت حامله یا شیر ده بودن باید به پزشک اطلاع داده شود.

محدودیت های PET چیست؟

در بیمارانی که دارای تعادل شیمیایی معمولی نیستند ممکن است این روش نتیجه غلط بدهد. مخصوصا در مورد بیماران دیابتی اگر سطح قند خونشان نرمال نباشد.

همچنین چون ماده رادیو اکتیو پس از زمانی کوتاه از بین می رود ، در نتیجه باید باید مرکز تولید رادیواکتیو نزدیک آزمایشگاه PET باشد. این نکته مهمی است تا ماده رادیو اکتیو از بین نرود و اثر خود را از دست ندهد.

در نهایت ، روش PET می تواند بخشی از یک زنجیرۀ آزمایش باشد. همچنین می تواند با انواع دیگر عکس برداری ها مانند CT و MRI تلفیق شود.

منبع:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

navid

fMRI چیست؟

در پست های قبل در مورد MRI سخن گفته شد. اصول fMRI نیز مانند MRI است فقط تفاوت های اندکی باهم دارند.

Functional magnetic resonance imaging (fMRI) یک روش نسبتا جدید است که از عکس برداری MR برای اندازه گیری تغییرات متابولیکی کوچک که در قسمت فعالی از مغز رخ می دهد ، استفاده می کند.

کاربردهای عمومی این روش چیست؟

fMRI یک روش تشخیصی مناسب است ، که بدانیم یک مغز سالم، بیمار یا صدمه دیده چگونه کار می کند. بعلاوه برای تعیین مقدار ریسک انواع اعمال جراحی و درمانی مغز ، مفید است.

پزشکان fMRI را برای موارد زیر به کار می برند:

_ بررسی آناتومی مغز.

_ تعیین دقیق اینکه کدام بخش های مغز دارای موقعیت های بحرانی هستند. از جمله : تفکر، تکلم، حرکت و احساس . که به آن نقشه برداری مغزی گفته می شود (brain mapping).

_ به تعیین اثرات سکته مغزی و آسیب ها مغزی (مثل آلزایمر) نیز کمک می کند.

_ نظارت بر رشد تومور سرطانی مغز.

_ تعیین برنامه جراحی ، پرتو درمانی یا دیگر روش های درمانی مغز.

چه آمادگی هایی برای این روش لازم است؟

مانند MRI ، مریض باید يك لباس کشاد و راحت بپوشد شاید هم اجازه داده شود پوشاك خودش را بپوشيد اگر گشاد باشد و هرگونه فلزی را باید از خود دور سازد.

اجازه در مورد خوردن و آشامیدن بسته به نوع تجهیزات و آزمایش متفاوت است. اکثرا بعد از عکسبرداری مریض می تواند به کارهای روزانه اش ادامه دهد(مگر اینکه پزشک دستور ویژه ای بدهد).

گاهی شاید به بیمار مواد کنتراست خورانده یا تزریق شود. راديولوژيست يا تکنسین ممكن است از بیمار بپرسد که آیا او آلرژیهایی از هر نوعى از قبيل تب يونجه ، كهير، آسم و یا آلرژی به انواع غذا و دارو دارد یا نه. مواد کنتراستی که برای MRI استفاده می شود به گادولینیم (gadolinium) موسوم است.

در مواردی مثل بیماری های کلیوی و یا کم خونی ممکن است از داروهای کنتراست استفاده نشود.

زنانی که احتمال بارداریشان می رود باید به پزشک اطلاع دهند. چون اثرات احتمالی MRI بر نوزاد و یا جنین می تواند خطرناک باشد و تا زمانی که واقعا ضروری نباشد نباید اقدام به MRI کنند.

هرگونه جواهرات باید از بدن دور شود. چون این لوازم با میدان مغناطیسی تداخل می کنند. مریض هایی که در بدن خود از پلاتین و یا مواد فلزی دیگر استفاده می کنند نمی توانند از MRI استفاده کنند.

در صورت داشتن هر گونه وسایل الکترونیکی و فلزی در بدن باید به پزشک اطلاع داد. برخی از این وسایل عبارتند از:

_ سمعک

_ سوند

_ IUD

_ باتری قلب

_ دست و پای مصنوعی

در کل فلزات بکار برده شده در جراحی ارتوپدی خطری را در هنگام MRI متوجه بیمار نمی کنند. اگر شک و شبهه ای از وجود مواد فلزی وجود داشته باشد می توان بوسیله عکس های اشعهX از وجود این اشیا اطمینان حاصل کرد.

رنگ های استفاده شده در خالکوبی ممکن است حاوی آهن باشند و ممکن است هنگام عکسبرداری MRI گرم شوند، اما در واقع مشکلی برای فرد و عکسبرداری ایجاد نمی کنند. دندانهای پر شده معمولا بر عکسبرداری تاثیر نمی گذارند. اما ممکن است تصویر مغز را کمی اعوجاج دار کنند.

این تجهیزات شبیه به چیست؟

دستگاه های MRI معمولی به شکل استوانه ای هستند که دور تا دور آن میدانهای مغناطیسی دایروی وجود دارد. که مریض بر روی تخت آن دراز کشیده و به داخل حفره آن می رود.

برخی از دستگاه های MRI طوری ساخته شده اند که میدان مغناطیسی کاملا دور تا دور مریض نیست که Short-bore نام دارند و نوع دیگر اطراف مریض باز است و به MRI باز موسومند. این نوع MRI ها برای مریض هایی که از مکان تنگ می ترسند مناسب است. اما این نوع MRI ها برای هر نوع عکسبرداریی مناسب نیستند در ضمن کیفیت عکسبرداری های دیگر را ندارند.

این پروسه چگونه کار می کند؟

بر خلاف عکسبرداری های معمولی و CT ، این روش یعنی MRI بر مبنای تشعشع نیست. بلکه امواج رادیویی به پروتون (هسته هیدروژن) در یک میدان مغناطیسی قوی تابانده می شود.

میدان مغناطیسی در اثر عبور جریان از یک سیم پیچ بزرگ تولید می شود. سیم پیچ های دیگر در نقاط مختلف دستگاه قرار داده می شوند. معمولا سیم پیج اصلی حول بدن بیمار ، درون دستگاه است که امواج رادیویی را ارسال و دریافت می کند. وقتی مریض درون دستگاه MRI دراز می کشد ، امواج رادیویی به طرف پروتون های قسمتی از بدن که باید مورد بررسی قرار بگیرد تابانده می شود. در میدان مغناطیسی ، این پروتونها جهتشان تغییر می کند که سیگنال هایی را تولید می کند و به وسیله سیم پیچ ها این سیگنال ها آشکارسازی می شوند.

یک کامپیوتر هم این سیگنال ها را بررسی کرده و آنها را به تصویر تبدیل می کند. کامپیوتر تصاویر را در سه بعد بررسی می کند که بر روی صفحه مونیتور می تواند در جهت های مختلف بررسی شود.

چون مقدار پروتون در مولکول آب بسیار زیاد است ، تصاویر بافت های پر آب با دیگر بافت ها متفاوت است. MRI برای مواقعی که نیاز به بررسی بی نظمی در انتشار مایع در یک نقطه از بدن است بسیار مفید می باشد. بعنوان مثال نقاطی که تومور، عفونت یا سوختگی دارند. بطور کلی تفکیک بافت های غیر عادی از بافت های عادی توسط روش MRI نسبت به روشهای دیگر بسیار آسان تر است.

علاوه بر اینها ، در fMRI ، بیمار باد کارهای ویژه ای را هنگام عکسبرداری انجام دهد، تا در قسمتی از مغز که باید از آن عکسبرداری شود متابولیسم بالا رود. این فعالیت ها شامل گشاد کردن رگ های مغز ، تغییرات شیمیایی و تحویل اکسیژن اضافی ، می شود.

این روش چگونه است؟

مریض روی تخت دستگاه خوابانده می شود و به درون دستگاه برده می شود. وسایل کوچکی که محتوی سیم پیچ های ارسال و دریافت امواج رادیویی هستند ممکن است در مجاورت قسمتی که باید از آن عکسبرداری شود قرار گیرد.

اگر ماده کنتراست زا مورد استفاده شود یک محلول نمک مخصوص نیز به ماده کنتراست اضافه می شود که از انعقاد آن در رگ جلوگیری کند.

پس از عکسبرداری باید اطمینان حاصل شود که عکس ها مناسب هستند.

برای fMRI سر بیمار باید محکم بدون تحرک شود تا موقعیتش تغییر نکند. این بست ممکن است شامل یک ماسک مخصوص هم بشود.

این مراحل معمولا 45 دقیقه طول می کشد.

طیف سنجی MR ، که اطلاعات اضافی را از فعالیت های شیمیایی سلولی بدن به دست می دهد ممکن است به مراحل MRI اضافه شود که این مرحله به تنهایی 15 دقیقه طول می کشد.

در حین این عملیات و پس از آن انسان چه احساسی دارد؟

بیشتر آزمایشات MRI بدون درد اند. مگر ناراحتی از تحت دستگاه یا طولانی بودن انجام آزمایش و یا تزریق درد آور باشد.

گرم شدن نقطه مورد عکسبرداری یک چیز عادی است ولی اگر عذاب آور باشد باید به تکنسین یا رادیولوژیست خبر داده شود. همچنین شنیدن سر و صدا از دستگاه عادی است که مربوط به تولید میدان مغناطیس است. ولی می توان از گوشی های صدا گیر مخصوص استفاده کرد.

بسیاری از مراکز MRI به بیمار اجازه می دهند که یک نفر همراه را به داخل اتاق ببرد.

داخل دستگاه MRI مجهز به تهویه هوا و دارای نور کافی است. انواع جدید آن نیز دارای پخش موسیقی و تلویزیون هستند.

اگر ماده کنتراست تزریق شود ، احساس سرما تا یکی دو دقیقه طبیعی است.

فرد بلافاصله پس از عکسبرداری می تواند به فعالیتهای عادی خود بپردازد. تعداد کمی از بیماران دچار عوارض جانبی ماده کنتراست از جمله استفراغ و خونریزی موضعی می شوند. همچنین فرد به ندرت دچار حساسیت هایی از قبیل سوزش چشم و یا تورم می شود.

همچنین ضروری است که مادران شیرده ، 36 تا 48 ساعت پس از تزریق ماده کنتراست شیردهی نکنند.

چه کسی نتایج را بررسی می کند؟

یک رادیولوژیست و یک پزشک متخصص تصاویر را بررسی می کنند و نتایج به فرد مراجعه کننده یا به پزشکی که درخواست عکسبرداری را داده ، ارجاع داده می شود.

مزایا و خطرات این روش چیست؟

مزایا:

_ MRI انسان را در معرض مواد رادیو اکتیو قرار نمی دهد.

_ MRI قادر است که مشکلات ریز ستون فقرات مثل دیسک کمر را که با روشهای دیگر به راحتی قابل مشاهده نیست ، نشان دهد.

_ fMRI می تواند قسمت های غیر عادی مغز را به خوبی مشخص کند. همچنین عملکرد های عادی مغز را که بوسیله روش های دیگر عکسبرداری قابل مشاهده نیست را نشان می دهد.

خطرات:

_ اگر خطرات و مزایای MRI را با هم مقایسه کنیم ، مزایای این روش بسیار بیشتر از خطرات آن است.

_ میدان مغناطیسی قوی به خودی خود مضر نیست بلکه وسایل دارویی و پزشکی ای که در خود فلز دارند ممکن است باعث ایجاد خطر شوند.

_ تزریق مواد کنتراست زا دارای خطر بسیار ناچیزی هستند. فقط ممکن است که تولید آلرژی کنند. در مواردی هم مشاهده شده که عفونت های پوستی را بوجود آورده اند و یا عملکرد کلیه را در بیماران سیستمیک فیبروسیس کلیوی دچار اختلال کرده است.

محدودیت های fMRI مغزی چیست؟

_تصاویر با کیفیت بالا تنها وقتی بوجود می آیند که تا پایان ثبت عکس بدون تحرک و ساکن ایستاد.

_فرد بسیار چاق ممکن است درون دستگاه های معمولی جا نشود.

_وجود اشیای فلزی در بدن ، تصاویر را از نتیجه مطلوب دور می سازد.

_این روش نسبت به روش های دیگر عکسبرداری مثل CT زمان بیشتری را می طلبد.

_MRI گران قیمت تر از روش های دیگر است .

fMRI هنوز هم در حال توسعه و پیشرفت است. تا بصورت دقیق تر بتواند محل فعالیت های مغزی را مشخص کند.

منبع:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

navid

عکسبرداری اسپکت مغزی (SPECT) (بخش اول)

عکسبرداری SPECT چیست؟

عکسبرداری SPECT مغزی (Single Photon Emission Computed Tomography) یک نوع مطالعه در شاخه پزشکی هسته ای می باشد که به پزشکان اجازه می دهد در باره جریان خون در نقاط مختلف مغز مطالعه کنند. با دانستن اینکه خون چگونه در نقاط مختلف مغز جاری می شود ، پزشک با دقت بیشتری می تواند بفهمد که کدام نقاط مغز عملکرد صحیح خود را ندارند.

SPECT مغزی ، با استفاده از رادیو دارو ها، یک عکس فوری از عملکرد مغز را به ما می دهد. این روش در دهۀ گذشته در روانپزشکی برای تحقیق بر روی اختلالات مغزی استفاده شده است.

تاریخچه SPECT :

دستگاه اولیه SPECT در سال 1960 بوسیله Edwards و Roy Kuhl ساخته شد. ولی این دستگاه هنوز بسیار ابتدایی بود. این وسیله شامل آشکار ساز های متعدد یدیدسدیم بود که در چهار طرف سر مریض قرار می گرفتند. در آن زمان به آن دوربین MARK IV می گفتند.

اولین نوع تجاری این دستگاه بسیار شبیه MARK IV بود ولی از 32 آشکارساز استفاده می کرد. بااینکه این دستگاه دارای دتکتور (آشکارساز) های بسیاری بود اما تصاویر بدست آمده بسیار مناسب و با کیفیت نبودند. متعاقبا SPECT مورد استقبال جهانی قرار نگرفت. تا اینکه بین سال های 1980 و 1990 ، SPECT با پیشرفت عکسبرداری هسته ای ، به کم کم خود را به عنوان یک روش عکسبرداری نشان داد. امروزه عکسبرداری SPECT به عنوان بهترین روش عکسبرداری از عملکرد های مغز خود را به تثبیت رسانده است.

در چه مواقعی SPECT مغزی لازم است؟

SPECT مغزی یک ابزار پیشرفته برای کمک به انتخاب نوع درمان است. مثلا اگر پای شما شکسته شده باشد و پزشک بخواهد بدون استفاده از عکسبرداری اشعه X پایتان را گچ بگیرد ، چه حسی به شما دست می دهد؟ در مورد مغز نیز به همین ترتیب است.

عکسبرداری SPECT چگونه انجام می شود؟

یک عکسبرداری SPECT مغزی به رادیوایزوتوپ هایی نیاز دارد که از طریق ورید بطور هدفمند به طرف سلول های مغز هدایت شوند. رادیو دارو همراه با جریان خون در تمام مغز منتشر می شود و بدیهی است قسمتهایی که خون بیشتری در آنها جریان دارد رادیو ایزوتوپ بیشتری را جمع می کند و همین جریان خون با فعالیت آن قسمت مغز ارتباط مستقیم دارد. ایزوتوپ تکنسیوم 99m (Technetium99) فورا متناسب با جریان خون ، در نقاط مختلف مغز ماندنی می شود و از خود اشعه گاما منتشر می کند و این اشعه های گاما توسط دوربین (آشکار ساز) های گاما که در اطراف مغز هستند آشکارسازی می شوند.

در مطالعه بیماران با مشکلات مغز و اعصاب بوسیله SPECT ، محققان جریان های خونی را مشاهده کردند که در حالتهای مغزی دیگر قابل مشاهده اند. بنابراین بیماران می توانند منشا های بیماری های مغزی خود را قبل از وقوع آن ببینند.

با وجود MRI و CT چه نیازی به SPECT وجود دارد؟

چون برای ارزیابی کامل علایم بیماری ، دست یابی به ساختمان (آناتومی) مغز و جریان خون در آن لازم است. CT و MRI فقط در مورد ساختار آناتومی مغز به ما اطلاع می دهند. در بسیاری بیماران تنها دانستن آناتومی مغز برای تشخیص بیماری کافی نیست و معمولا اختلالات وقتی شکل آناتومیکی پیدا می کنند که دیگر کمی دیر شده است و یا اصولا برخی بیماری ها اصلا بوسیلۀ شکل ساختمان مغز قابل تشخیص نیستند. SPECT مغزی اطلاعاتی را در مورد جریان خون در مغز به پزشک می دهد که با روش های دیگر عکسبرداری قابل تشخیص نیستند. مقایسۀ یک مغز عکسبرداری شده بوسیلۀ SPECT با یک مغز سالم و عادی اطلاعات زیادی را به پزشک می دهد. وقتی پزشکان اطلاعات ساختار و عملکرد مغز را با هم ترکیب می کنند ، بی شک به نتایج بهتری خواهند رسید. SPECT مغزی همچنین می تواند برای بررسی اثر روش های درمانی مختلف استفاده شود.

بر خلاف CT و MRI و EEG (نوار مغزی) که در بیماران روانپزشکی بسیار کاربرد دارند ، SPECT مغزی با کیفیت بالا ، برای تشخیص بیماری های زیر بکار می رود (در پایین تر در مورد هر کدام توضیح مفصلی ارائه خواهد شد):

1_ TBI(Traumatic Brain Injury) (روان زخم)

2_ آلزایمر

3_ Seizure Localization

4_ ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) (پر جنبی)

5_ Bipolar Disorder

6_ Depression (افسردگی)

7_ OCD (Obsessive Compulsive Disorder) (وسواسی)

8_ Anxiety & Panic Disorder(اضطراب) [

منبع:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

navid

عکسبرداری اسپکت مغزی (SPECT) (بخش دوم و پایانی)

1- تشخیص TBI(Traumatic Brain Injury) (روان زخم)

_ TBI بیست بار خطرناک تر از : ایدز ، سرطان پستان، آسیب های نخاعی و ام اس (MS) ، می باشد.

_ TBI پس از جنگ های آمریکا در سال 1977 بین مردم آن کشور شیوع بیشتری پیدا کرد.

_ سالانه حدود 1.5 میلیون نفر در آمریکا دچار TBI می شوند.

_ TBI یکی از علل مرگ و ناتوانی در کودکان و جوانان است.

اما بوسیله عکسبرداری SPECT با کیفیت بالا می توان به وجود TBI پی برد.

SPECT مغزی به عنوان بهترین روش برای تشخیص "روان زخم" از سطح ابتدایی تا پیشرفتۀ آن شناخته شده است. چون "روان زخم" در روش های دیگر عکسبرداری مثل CT و MRI خود را نشان نمی دهد.

مستندات صدمات مغزی از بسیاری جهات دارای اهمیت است. برای کودکان مدرسه ای و نوجوانان ، تشخیص "روان زخم" در آنها می تواند به آنها در ارائه آموزش ها و خدمات ویژه کمک کند. دانستن این صدمات، اغلب در استفاده از تسهیلات قانونی و بیمه ای مهم هستند.

تشخیص مناسب کلید درمان مناسب است

برای مثال ، کودکانی که دچار "روان زخم" (TBI) هستند، می تواند منجر به مشکلات متعددی شود. آنها بد اخلاق، پر فعالیت، انجام اعمال بدون فکر، عصبانی، پرخاشگر و ناسازگار می شوند. این نوع رفتارها اغلب با ADD (مشکل کنترل رفتار) اشتباه گرفته می شود و دارو هایی مثل ریتالین برای آنان تجویز می شود که معمولا مشکل را شدید تر می کند و یا حداقل بی تاثیر خواهد بود. تشخیص مناسب "روان زخم" می تواند منجر به درمان مناسب شود و اتلاف زمان را بوسیله روشهای غیر مفید از بین ببرد. بنابراین ضروری به نظر می رسد که پزشکان به داشتن علایم "روان زخم" در بیمار اهمیت بیشتری دهند.

2- تشخیص آلزایمر

حدود 4.000.000 نفر در آمریکا دچار آلزایمر هستند که پیش بینی می شود این آمار در سال 2050 به 14.000.000 نفر برسد. آخرین تحقیقات نشان می دهد که دو سوم کسانی که در دوران افزایش زاد و ولد به دنیا می آیند بیشتر دچار آلزایمر می شوند. دارو های جدید آلزایمر می توانند از رشد و پیشرفت آلزایمر را کند کنند. تمامی گروه های پزشکی بزرگ در آمریکا مثل دانشکده رادیولوژی و پزشکی هسته ای ، عکسبرداری SPECT مغزی را به عنوان روش اصلی تشخیص آلزایمر پذیرفته اند.

به هر حال واضح است که اثر دارو ها در مراحل اولیه پیشرفت آلزایمر بسیار بیشتر خواهد بود. هر کسی که در نزدیکانش کسی دچار آلزایمر بوده باشد ، اهمیت این موضو را بهتر می داند.

تحقیقات دلالت بر آن دارد که SPECT مغزی می تواند اغلب وجود آلزایمر را تشخیص دهد. بر خلاف سالهای گذشته که پس از پیشرفت بیماری می توانستیم پی به وجود آن ببریم اکنون در مراحل اولیه می توان آنرا شناسایی کرد.

با تشخیص به موقع و استفاده از دارو های کند کننده رشد آلزایمر ، بیماران می توانند در این مدت طولانی تر شانس استفاده از دارو های جدید تری را که به بازار می آیند را تجربه کنند.

3_ تشخیص Seizure Localization (حمله موضعی)

Seizure یک تغییر ولتاژ ناگهانی در فعالیت الکتریکی مغز است که فعالیت یا احساسات فرد طی چند لحظه تحت تاثیر قرار می گیرد. خود Seizure بیماری نیست بلکه نشانه بسیاری از بیماری هاست که می توانند بر روی مغز اثر بگذارند. برخی حمله ها (Seizure ها) به شدت قابل احساس اند. برخی دیگر کلا بدن را از کار می اندازند.

کسی که حداقل دو "حمله" را داشته که ناشی از وضعیت های پزشکی _مثل ترک الکل یا پایین آمدن قند خون _ نباشد ، در دسته افراد صرعی (غشی) قرار می گیرد. حملۀ غشی ممکن است ناشی از صدمات مغزی یا ارثی باشد، اما اغلب علت آن ناشناخته است. واژه "غش" بر دلیل حمله یا شدت آن دلالت نمی کند.

اگر شما دارای دو حمله هستید احتمال 80% وجود دارد که باز هم برایتان حمله پیش بیاید. اگر در زمان صدمه یا عفونت مغزی اولین حمله برایتان پیش آمد ، شما بیشتر از زمانی که حمله را تجربه نکرده اید مستعد صرع هستید.

بیشتر از 1.5 میلیون آمریکایی در 5 سال اخیر برای صرع مورد درمان قرار گرفته اند. یعنی 6.5 از 1000 نفر.

SPECT مغزی برای تشخیص کانون حمله

الف_ حمله های پیچیده موضعی/غش قطعه گیجگاهی:

"حمله" می تواند به دو دسته موضعی (کانونی) و تعمیم یافته تقسیم شود. حمله موضعی در یک محل مشخص از مغز به وقوع می پیوندد و می تواند به دو بخش ساده (بدون هیچ اختلالی در هوشیاری فرد) و پیچیده (همراه با اختلال در هشیاری فرد) تقسیم شود. هر دو نوع ساده و پیچیدۀ حمله موضعی می تواند بر احساساتی مثل بویایی ، لامسه و تکلم تاثیر بگذارد. حدود 10 تا 20 درصد بیماران با حمله موضعی پیچیده کنترل ناکافی برروی درمان دارویی شان دارند. بیماران بی توجه به درمان ممکن است خواهان اعمال عمل جراحی شوند. EEG (electroencephalogram) (نوار مغزی) اغلب در تشخیص مکان دقیق کانون حمله ناتوان است. اگرچه EEG عمقی دارای دقت بیشتری است اما به شدت تهاجمی است. CT و MRI از حساسیت کمتری برای حمله کانونی برخوردارند.(به ترتیب 17% و 34%)

1) عکسبرداری SPECT هنگام مرحله ناگهانی

عکسبرداری SPECT مغزی می تواند مکان کانون حمله را در 80% تا 100% از بیماران هنگام مرحله ناگهانی ، مشخص کند. مطالعات SPECT ناگهانی دارای حساسیتی بین 81% تا 93% می باشد (حساسیتی بین 89% تا 97% برای صرع (غش) قطعه گیجگاهی و 73% تا 92% برای غش بیرون مغزی). پیشگویی مقدار صحیح SPECT برای مکان سنجی حمله کانونی یک سویه می تواند به 97% برسد. برای نتیجه بهتر MRI می تواند به SPECT کمک کند.

2) SPECT هنگام مرحله ناگهانی داخلی (inter-ictal)

پیگیری حمله ، نسبتا سریع اوج می گیرد (معمولا بین حدود 20 دقیقه) تا مرحله کاهش جریان خون (hypoperfused) که در کل مرحله اینتر ایکتال (بدون حمله) تداوم می یابد.

بهرحال ، توجه به کاهش جریان خون (hypoperfused) در یک عکس SPECT از مرحله ناگهانی داخلی با جریان خون بیشتر (hyperperfusion) در همان منطقه هنگام حمله ، مطلقا متعلق به کانون حمله است.

ب_ غش (صرع) لب قدامی مغز:

در ارزیابی غش لب قدامی ، عکسبرداری SPECT افزایش جریان خون (hyperperfusion) کانون حمله هنگام مرحله حمله ناگهانی را در 90% از موارد نشان می دهد.

ج_ غش لحظه ای:

غش لحظه ای موقعیتی است که وقتی حمله اتفاق می افتد، پیوسته یا بسیار پشت سر هم ، مریض در میان حمله ها به حالت عادی باز نمی گردد. اگرچه EEG می تواند برای تشخیص بسیار مفید باشد، اما در این بیماران، ممکن است ناهنجاری ها در EEG ریز یا مخفی بماند. در مطالعات SPECT ارزیابی جزیی غش لحظه ای ، هنگام حمله ناگهانی ، افزایش جریان خون در مکان هایی که توسط EEG شناسایی شده است ، مورد تایید قرار گرفته است. غش لحظه ای تغییرات بلند دوره ای را در جریان منطقه ای خون بوجود می آورد که در هنگام تک حمله قابل رویت نیست. مشابه همین نتیجه ، افزایش پایدار در جریان خون ممکن است بوسیله عکسبرداری SPECT در یک دوره زمانی طولانی تشخیص داده شود (شاید باتلاش 6 روزه در ادامه این رویداد).

4_ تشخیص ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) (پر جنبی)

شما تنها نیستید.

پرجنبی (ADHD) شایعترین اختلال رفتاری دوران کودکی است و بیشترین رشد را در میان اختلالات رفتاری بزرگسالان دارد. از سال 1990 تعداد کودکان آمریکایی که مبتلا به ADHD شناخته شده اند بالغ بر 900.000 تا 5.500.000 می باشد. حدودا 1.000.000 مورد جدید از ADHD سالانه در کودکان و 600.000 مورد جدید در سال برای بزرگسالان آمریکا تشخیص داده شده است. در حقیقت ، می توان تخمین زد که بیش از 85% از بزرگسالان بزرگسالان و 50% کودکان مبتلا به ADHD هنوز تشخیص داده نشده اند.

پنجاه درصد (یا بیشتر) کودکان مدرسه ای مبتلا به ADHD و دیگر اختلالات رفتاری هستند. 15% تا 20% دیگر علایم ناپایدار و گذرای ADHD دارند. حدودا نیمی از کودکانی که در آنها ADHD تشخیص داده شده ، در صورت ادامه، زندگی بزرگسالی بدی خواهند داشت.

تشخیص مناسب ADHD می تواند بسیار موثر باشد

تشخیص صحیح ADHD به دلایل مختلف می تواند یک گزینه پیچیده برای متخصص بالینی باشد. ADHD در حقیقت شامل 3 گروه اصلی می شود که حالت بحرانی وقتی است که چند نوع با هم ترکیب شوند. بسیاری از موقعیت های دیگر می تواند علایمی مثل ADHD بوجود بیاورد که در تشخیص باعث بروز اشتباه شود. برخی علایم ADHD شبیه علایم دیر یادگیری، حمله صرعی خفیف، اضطراب و یا افسردگی است.

مطالعات نشان داده است که درصد زیادی از کودکان دارای ADHD یا مبتلا به اختلال موسوم به دوقطبی (Bipolar Disorder) هستند. دانستن وجود ADHD همراه با اختلال دوقطبی بسیار مهم است چون اگر "پرجنبی" قبل از Bipolar Disorder درمان شود تجربه دیوانه کننده ای برای مریض خواهد بود.

به دلیل فوق ، تشخیص و درمان ADHD به شدت بحث برانگیز است.

عکسبرداری SPECT مغزی توانسته خود را به عنوان یک روش موثر برای کمک به پزشکان در تشخیص وجود یا عدم وجود ADHD معرفی کند. مشخص شده که نوع کم شدت ADHD ناشی از تغییرات ساختاری در قسمت جلویی و عقبی (قدامی و خلفی) و به طور ویژه در طرف راست مغز است.

5_ Bipolar Disorder (عدم تعادل در شادی و ناراحتی ، بهت زدگی)

معمولا بدون تشخیص می ماند

Bipolar Disorder بر روی 2.300.000 نفر از بزرگسالان آمریکایی بصورت منفعل وجود دارد. بدون درمان موثر ، این بیماری می تواند در 20% موارد منجر به خودکشی شود.

بسیاری از بیماران دارای Bipolar Disorder بدون تشخیص باقی می مانند. این اتفاق اغلب وقتی می افتد که فرد مبتلا به Bipolar Disorder نوع II (نوع غیر شدید بیماری) ، که در او شیدایی خفیف مشاهده نشده است ، به عنوان افسردگی یک قطبی شناسایی می شود. یا گاهی مریض با بیماری روانی شدید مانی اشتباها به عنوان جنون جوانی (اسکيزوفرنى) تشخیص داده می شود. تفاوت میان اولین حمله Bipolar Disorder از جنون جوانی معمولا سخت است. اما توسط SPECT مشخص شده که اسکيزوفرنى ناشی از آشفتگی در جریان خون و متابولیسم گلوکوز مغز است.

بیمار روانی و پارانویا (جنون ايجاد سوء ذن شديد و هذيان گويى و فقدان بصيرت) که همراه با Bipolar Disorder ، تکمیل درمان را سخت تر می کند. معمولا ضروری است که اعضای خانواده مریض را در استفاده از دارو ها ترغیب کنند.

مطالعات نشان داده است که این بیماری ناشی از تغییرات در قسمت پیشانی، قطعه گیجگاهی میانی و مخچه مغز است. همچنین ناشی از عملکرد غیر صحیح مدارهای اتصال دهندۀ داخلی مغز در قسمتهای ذکر شده نیز می باشد.

اهمیت درمان Bipolar Disorder

از آنجا که Bipolar Disorder به دارو پاسخ مثبت می دهد ، هنگام اولین بهبود، بیماران احساس می کنند که هیچگاه مشکلی نداشته اند. به همین دلیل ادامه استفاده از دارو را متوقف می کنند که باعث افزایش احتمال عود بیماری می شود. این یکی از مشکلات در درمان بیماران Bipolar Disorder است.

وقتی که یک عکس گویا تر از هزاران کلمه است

عکسبرداری SPECT مغزی می تواند ارزیابی دقیقتری از بیماری Bipolar Disorder را نسبت به سایر روش ها به ما بدهد. به علاوه می تواند یک مدرک تصویری را در اختیار بیمار و خانواده بیمار قرار دهد.

6_ Depression (افسردگی)

افسردگی دومین وضعیت شایع در روانپزشکی است (پس از اضطراب) که بر روی 19.000.000 آمریکایی بزرگسال مشاهده شده است. در طول زندگی شان ، تقریبا 5-12% مردان و 10-15% زنان حداقل یک بار دچار افسردگی شدید شده اند. بیش از نیمی از اینان باز هم دچار دپرس خواهند شد. بیست درصد از بیمارانی که به روانپزشک مراجعه می کنند دچار افسردگی هستند.

تاثیرات افسردگی متناوب است. یک مطالعه جدید که توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) و بانک جهانی انجام شده ، مشخص شده است که افسردگی شدید باعث بوجود آمدن بسیاری ناتوانی ها شده است. 80% خودکشی ها توسط کسانی که دچار افسردگی هستند انجام شده است.

هرچند 80% تا 90% مردم مبتلا به افسردگی شدید با موفقیت می توانند درمان شوند. فقط 38% از آمریکایی ها اعتقاد دارند که افسردگی یک مشکل در سلامتی است. بقیه افسردگی را به عنوان یک ناتوانی جسمی و شخصی می دانند و نه بعنوان یک بیماری.

کمک و امید

عکسبرداری SPECT مغزی می تواند کمک عظیمی به پزشکان در تشخیص افسردگی بکند. SPECT مغزی می تواند به ما نشان بدهد کدام بخش های مغز دچار افسردگی می شوند و کدام بخش ها فعالیت خود را به خوبی انجام می دهند یا نمی دهند. مطالعات انجام شده برروی افراد مبتلا به MDD و مقایسه آنها با افراد عادی نشان می دهد که بین افزایش rCBF در قشر میانی گیجگاهی سمت راست مغز طرف راست بالایی جلوی قطعه گیجگاهی، و قسمت پهلویی سمت چپ قطعه گیجگاهی و افسردگی رابطه وجود دارد. این مطالعات نشان داده است که در افراد افسرده rCBF در قطعه آهیانه چپ و قسمت جلویی تالاموس و در طرف راست انتهای مغز ، نسبت به افراد عادی کاهش می یابد.

7_ OCD (Obsessive Compulsive Disorder) (وسواسی)

2% مردم آمریکا دچار وسواسی هستند. خوشبختانه امروزه وسواسی قابل درمان است.

وسواسی چیست؟

اضطراب، تردید، اعتقادات موهوم در زندگی هر روزه وجود دارد. اگر هر کدام از آنها مفرط شوند یا هیچ حسی را سبب نشوند ، می تواند نشانه وسواسی باشد. در وسواسی ، مثل آن است که مغز دچار حملۀ یک اندیشه ویژه شود که نمی تواند آنرا رها کند. وسواسی یک اختلال طبی مغز است که باعث ایجاد اشکال در تجزیه و تحلیل اطلاعات می شود. این نشانه عیب یا ضعف شخصیت، یا بی ثباتی شخصیت نیست. تحقیقات نشان می دهند که وسواسی اشکال در ارتباط میان قسمت جلویی مغز (لب قدامی مغز) و عمق آن (غده های پایه) می باشد. این قسمت از مغز از پیام رسان های شیمیایی سروتونین استفاده می کند. اعتقاد بر آن است که مقدار ناکافی سروتونین وسواسی را بوجود می آورد. داروهایی که غلظت سروتونین مغز را افزایش دهند به رفع علایم وسواسی کمک خواهند کرد. عکسبرداری SPECT مغزی مسیر سروتونین را پس از مصرف آن در مغز ردیابی و جستجو می کند. وقتی وسواسی در کودکی همراه با گلودرد میکروبی به طور ناگهانی شروع شود ، سیستم ایمنی بدن ممکن است درگیر شود. این حالت به PANDAS معروف است که مخفف Pediatric Autoimmune Neurological Disorder Associated with Strep می باشد. آزمایشها می تواند تشخیص دهد که این حالت نتیجه وسواسی است یا خیر.

علایم وسواسی چیست؟

افراد وسواس معمولا دارای هم فکر دایم و هم اضطرار هستند، گاهی نیز ممکن است یکی از اینها باشد. علایم وسواسی می تواند در تمام سنین وجود داشته باشد. تمامی افراد وسواس یک بیماری را از خود نشان نمی دهند. در برخی اوقات مثل رفتن به رختخواب و امور مذهبی و ... ممکن است وسواسی بوجود بیاید. دلواپسی های معمولی ، مثل ترسهای ناخالص، ممکن است هنگام فشار افزایش یابند مثل وقتی که کسی در خانواده مریض باشد یا فوت کند. فقط وقتی که علایم ایستادگی کنند، احساسی تولید نخواهد کرد، باعث پریشانی بیشتر خواهد شد، یا با عملکردها تداخل خواهد کرد.

1- فکر های دایم

فکر دایم شامل اندیشه ها ، تصاویر، یا تپش هایی است که خارج از کنترل شما اتفاق می افتند. شما نمی خواهید این تفکرات را داشته باشید، ولی آنها ناخودآگاه و پریشان کننده اند و بر اندیشه های شما سایه می گسترانند. این فکر های دایم، همراه با احساس های ناخوشایند مثل ترس ، تنفر، تردید هستند.

2- اضطرار و اجبار

افراد وسواس معمولا سعی می کنند فکرهای دایمشان را با اجبار و اضطرار از خود دور کنند. برخلاف نوشیدن مشروب و یا قمار اجباری ، اضطرار و اجبار در وسواسی به فرد احساس خوشی نمی دهد. بلکه ، این اضطرار ها برای غلبه بر فکر های دایم بوجود می آید.

8_ Anxiety & Panic Disorder(اضطراب)

چالشی برای تشخیص

یک هشتم مردم آمریکا که در سنین 18 تا 54 سال هستند از اضطراب و دلواپسی رنج می برند. این تعداد در کل به مقدار 19.000.000 نفر می رسد. اضطراب در حقیقت دربردارندۀ هفت نوع مختلف از اختلالات روانی است (وحشت، وسواسی، فشار روانی پس آسیبی،اضطراب تعمیم یافته، ترس از جمع، ترس از مکان های باز و ترس های دیگر). همچنین همراه با دیگر اختلالات ممکن است اتفاق بیفتد، اختلالاتی مثل افسردگی که باعث سخت تر شدن تشخیص می شود. فرد مضطرب باید خود را به 5 پزشک نشان دهد تا به نتیجه دقیق و درست برای درمان برسد.

تشخیص درست باعث درمان مناسب می شود

انواع مختلف اضطراب در اثر عدم انجام صحیح فعالیت بخش های مختلف مغز رخ می دهد. با تشخیص این بدکاری ها می توان آنرا از افسردگی و ... تشخیص داد. این کار را می توان با SPECT انجام داد.

منبع:

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت